Je eigen lijf als passe-partout

Een leven zonder pinpassen en sleutelbossen. Dankzij biometrie ligt het in het verschiet. Betaal met je vingerafdruk, open de voordeur met een knipoog, start je auto met je stem.

© Hans van Vinkeveen


Hij komt eraan, de winkel met zelfkassa. De klant kan zijn portemonnee en pinpas thuislaten. Betalen gaat snel en simpel door even de vinger over een scan te halen. Dankzij biometrie, de identificatie van personen op grond van unieke lichaamskenmerken als vingerafdruk, gezicht of stem. Het enige wat eenmalig vooraf moet worden geregeld is de link tussen uw vinger en bankrekening, de registratie dus van de identiteits- en bankgegevens.
Het 'vingerbetaalsysteem', Pay by Touch, is in Amerikaanse supermarkten volop in gebruik. Ook onze oosterburen maken sinds kort kennis met het 'fingern an der Kasse'. Ongetwijfeld nauwlettend in de gaten gehouden door Nederlandse kruideniers. Albert Heijn wil er momenteel vooral over zwijgen.
De zelfkassa is een van de vele consumentvriendelijke toepassingen van biometrie. Ze gaan het dagelijks leven de komende jaren ingrijpend veranderen. Daar is althans Werner Roest van EasySecure, ondernemer in biometrische producten, stellig van overtuigd. 'De consument is er helemaal klaar voor. Hij is al die pinpasjes, codes en wachtwoorden spuugzat. Die zullen dan ook voor een groot deel vervangen worden.' Dat kan makkelijk met biometrie. Je draagt immers je identiteitgegevens altijd bij je.
Biometrie lokt om nog een andere reden. Nieuwe apparaten, van de ijskast tot de auto, zijn tegenwoordig steeds vaker uitvoerbaar met instelbare opties. Biometrie biedt hier uitkomst. Als het apparaat de gebruiker 'herkent', kan het zelf de voor die persoon gewenste opties instellen. Zo zorgt biometrie ervoor dat we minder verdwalen in een alsmaar technischer en ingewikkelder wordende omgeving.
Een van de producten die Roest importeert en uit voorraad levert, is de biometrische deurontgrendelaar Tocahome. Het is een sensor die door het scannen van een vinger de deur opent. Ideaal voor slechtzienden of mensen die moeite hebben met het hanteren van een sleutel. En handig met in en uit rennende kinderen. Het apparaat leest vieze vingers met eelt probleemloos. En wie buitenshuis de gescande vinger kwijtraakt: er wordt altijd meer dan één vinger ingelezen. Dit alles voor een prijs van rond de vierhonderd euro.
De Tocahome is een hit in de ons omringende landen. Als we de fabrikant Ekey mogen geloven, gaan er in Duitsland, Italië en het thuisland Oostenrijk maandelijks duizenden exemplaren over de toonbank. Ook zijn er al hotels die hun magneetkaarten voor vingerscans inruilen. In Nederland is het product nog vrijwel onbekend, maar dat moet volgend jaar veranderen. Roest weet het zeker: 2006 wordt het jaar van de biometrie.
Het publiek zal er trouwens wel in én aan moeten geloven of het wil of niet. De technologie verspreidt zich als een olievlek over de westerse wereld en zal over een paar jaar niet meer zijn weg te denken.

Gebruiksgemak
Burgers zullen eerst vooral in omgevingen met hoge veiligheidseisen als vliegvelden vertrouwd raken met biometrie. Zo verbreidt irisherkenning zich als controlemiddel sinds 9/11 razend snel. In augustus 2006 wordt het biometriepaspoort ingevoerd. Het paspoort krijgt een chip met een gelaatsscan. Later worden er vingerafdrukken aan toegevoegd. Door de strijd tegen terrorisme en criminaliteit is de innovatieve druk op de biometrie-industrie groot. Hierdoor zullen vooral de vinger- en gelaatscan in belang toenemen.
Van de andere kant hindert deze invloed vanuit de beveiligingswereld de acceptatie van biometrie. De gemiddelde burger associeert biometrie met piepende toegangspoortjes en strenge beveiligers in uniform. Die burger vindt het maar een griezelige technologie die hem steeds dichter op de huid gaat zitten. En er zelfs onder duikt: er bestaat al een toegangscontrole via het aderpatroon van de hand.
De acceptatie van biometrie zal dan ook niet via de nieuwe beveiligingstrends plaatsvinden. Typisch voor deze applicaties is dat ze van overheidswege worden opgelegd zonder dat burgers er echt om zitten te springen. Nee, als de nieuwe technologie gaat aanslaan, zal dit gebeuren dankzij het gebruiksgemak en comfort dat ze belooft. Daarvan zijn in diverse sectoren de eerste signalen zichtbaar.
Een goed voorbeeld is car biometrics. Het nieuwste model Audi A8 start pas na een digitale vingerscan van de eigenaar. Op datzelfde moment stellen zich stuur, stoel en spiegels in de gewenste stand. Er dreigt hier overigens wel een macabere vorm van misbruik: bij een vingerafdruksleutel kunnen ze je vinger afhakken. Zolang die warm is, kun je de auto ermee starten.

Oorherkenning
In de ICT zet de biometrie gestaag door. 'Passwords are passé', heeft Bill Gates afgekondigd. Ze worden vervangen door biometrische toegangen die minder omslachtig zijn en ons geheugen ontlasten. Door in te loggen met een vingerscan zijn meteen de benodigde computerinstellingen beschikbaar.
Het zal ook niet lang meer duren voordat mobiele telefoons zijn voorzien van akoestische oorherkenning. Oorherkenning berust op de weerkaatsing van een geluidssignaal door het oor. 'De respons is bij iedere mens uniek', legt Michiel van der Veen, senior scientist van Philips Research, uit. Je hoeft je telefoon dan niet meer aan te zetten met een pincode; de telefoon zelf bepaalt of je de eigenaar bent. 'Doordat de benodigde hardware (microfoon) al in de telefoon aanwezig is, is deze methode van persoonsherkenning tegen zeer lage kosten produceerbaar.'
Niets belet de biometrie kortom de komende jaren te gaan doorbreken? Jawel, er wacht nog een enorme barrière: de bezorgdheid over diefstal. Die zou voor consumenten een reden kunnen zijn zich juist van biometrische producten af te keren. Overdreven is deze zorg zeker niet. In feite zijn in elke biometrische applicatie iemands identiteitsgegevens beschikbaar. Als er voorzichtig mee wordt omgegaan is dat niet erg. Maar wordt de technologie op een onveilige wijze toegepast dan kunnen gestolen biometrische gegevens bij beveiligde applicaties worden ingezet. Zo kan dan een bankrekening worden leeggehaald met een gestolen vingerscan uit de videotheek.
Daar zal het niet bij blijven. De consequenties van diefstal van biometrie zijn veel ernstiger dan die van bijvoorbeeld een pinpas of creditcard. De mens heeft maar één gezicht, twee irissen en tien vingers. Is zo'n patroon eenmaal gestolen, dan kan een dief er onbeperkt mee hacken. Biometrische gegevens zijn normaal gesproken niet te vernieuwen zoals bij een paspoort of pincode.
Volgens Van der Veen van Philips wordt bescherming tegen diefstal de centrale kwestie in de publieke discussie over biometrie. Het onderzoek is dan ook vooral gericht op een technologische oplossing hiervoor. Die grote doorbraak zit eraan te komen en heet template protectie. Het is een toegangsbeveiliging waarbij het principe van versleutelde wachtwoorden wordt toegepast op biometrische applicaties. 'Zodra een sensor een vinger meet, wordt uit de vingerafdruk een versleutelde versie afgeleid,' legt Van der Veen uit. 'Dit gebeurt via de zogenaamde one way hash-functie, waardoor je nooit meer van de opgeslagen informatie terug kunt naar het origineel. Vervolgens worden de versleutelde meetgegevens vergeleken met de in het systeem opgeslagen biometrische gegevens, die eveneens versleuteld zijn. Komen die overeen dan mag je het systeem in.' Het mooie van deze beveiliging is dat hackers die zo'n systeem weten binnen te dringen alleen versleutelde kenmerken openbaar kunnen maken; en daarmee kunnen zij zich nooit elders toegang verschaffen.

Emancipatiemachine
Volgens Raymond Veldhuis, docent Biometrische Herkenning aan de Universiteit Twente, zitten er nog wel wat haken en ogen aan deze vorm van beveiliging. 'Template protectie is betrouwbaar, maar alleen in combinatie met een uitstekende biometrie; bij biometrische toepassingen dus met een zeer lage foutenmarge zoals irisherkenning.' In het algemeen hangt de betrouwbaarheid van biometrie sterk af van welk fysiek kenmerk je controleert. Bij stemherkenning gaat het dikwijls fout: de verkeerde persoon krijgt toegang of de bevoegde persoon wordt geweigerd. Daar verandert template protectie weinig aan.
Bescherm iets simpels met een simpele biometrie, adviseert Veldhuis. 'Een wijze les is om voor een eenvoudige toepassing, waarbij er minder aandacht voor privacybescherming is, geen uitzonderlijke biometrie te gebruiken.' Voor een omgeving met lage veiligheidseisen zoals garagedeuren of voor handige apparaten is een gelaat- of vingerafdrukscan geschikt. Daar waar een hoge mate van beveiliging nodig is, zet je template protectie in combinatie met irisherkenning in.
Maar wie weet raakt de biometrie wel ingeburgerd langs de onschuldige en ludieke weg van de gadgets. Er zijn al hebbedingetjes als een kek dameshandtasje dat alleen door middel van een vingerafdrukscan van de bezitter opengaat. En hoe handig is een afstandsbediening voor de televisie die automatisch je voorkeurprogramma's instelt, zodra je die in de hand neemt.
Niet dat alle biometrische snufje juichend zullen worden begroet. Zo dreigt er speciaal voor mannen het gevaar van een geëmancipeerde wasmachine. De Spaanse uitvinder Pep Torres bedacht de 'Te toca', vrij te vertalen als: 'nu is het jouw beurt': een wasmachine op basis van een vingerscan die alleen werkt als man en vrouw per toerbeurt de was doen. De emancipatiemachine is al leverbaar. De enige manier om eronder uit te komen is een ingrijpende verbouwing van het apparaat.

Hans van Vinkeveen

 

 

terug